Dag 4 – De wind is er
Zaterdag 4.
Oktober 2003. Twee uur later
om 3 uur ‘s ochtends ging de wekker. De wind varieerde tussen 14 en 17 kts. En
dat in de haven!
Thee zetten
voor de thermoskan, ontbijten en extra warm kleden voor de ochtend uren. Om
halfvier ging ik naar buiten de boot klaar maken. De sprayhood leg ik neer om
iets minder wind te vangen en beter bij de lijnen te kunnen. De wind drukt de
boten stevig tegen de kade. Wegkomen zal niet makkelijk worden. Het plan was: ik
help Michiel vanaf wal met de boot vrij te komen, en hij sleept mijn neus door
de wind. Dat werkte zonder problemen en om exact 4:00 waren we van wal gestoken,
op weg naar het donker.
In de haven
nog had ik moeite de boot recht op koers te houden om landvasten en fenders
binnen te halen. Ik moest een extra ronde draaien. De noordpier was al uitgedund
maar er lagen nog heel veel boten. Terug in de kuip begon de ellende. De
verlichting van mijn handGPS in de kuip was uitgevallen. Hij deed het nog maar
ik kon niets zien, tenzij ik met de zaklantaren daarna scheen. Ik had alleen
alle handen bezet en geen mogelijkheid om hier iets aan te doen. De haven uit,
kwamen er ook nog de golven bij. De wind NW 5 (17-19 kts) ging heftig. Door het
donker moesten we de weg door de onverlichte staken zoeken. Weer Michiel
vooruit,
ik achteraan. Het ging langzaam. Bij het eerste rode licht de UK22 waren we vrij
van de staken en gingen op de UK16 af. Tegen de wind in om de zeilen te hijsen.
Omdat er ook nog 6 verwacht word leg ik er meteen een reef in. De lijn bleef
steken en ik kon de reeflijn niet aantrekken. Grootzeil weer gehesen dat die
misschien nu vrij komt, maar nee, ze blijft vast zitten. Ik haak de lijflijn in
mijn zwemvest en ga naar voren. Haak me aan de mast vast en loop de lijnen na.
Een vouw van het grootzeil had de reeflijn klem gezet. Ik kreeg de lijn los en
strompelde weer naar achteren. De golven bleven maar komen. Tot dat het
grootzeil gereefd stond, was ik al een halve mijl over de UK16 uit gevaren.
Michiel was al gestart en op pad.
Ik liet me
afvallen om achter de boei te komen en probeerde in die tijd de GPS weer op gang
te helpen. Zonder vond ik het nix. Maar niets (ook uit- en weer aan- zetten,
erop slaan of tegenaan praten) hielp, de display bleef donker. 4:56, ik draai
door de wind en ga met halve wind op de boei af – klaar om te starten.
Met 5 knopen
schiet ik op de boei af. Camera klaar, gespannen, flits gereed de boei voor mij
klaar om af te drukken – grote golf. Ik druk op de knop, de flits gaat maar of
ik nou de boei of de donkere nacht op de foto had was mij niet zo duidelijk.
Zeker omdat ook dat felle licht van de boei het landschap vertekent. Ik draai om
en neem een nieuwe aanloop op de boei. Dit keer van de andere kant, leg de boot
bijna stil voor de boei en maak nog een foto. Hebbes - nu staat die erop. Camera
weg, over stag gaan en met de dag beginnen. Het was 5:05 en de vierde dag is
begonnen. Op het eerste stuk is de navigatie simpel: zo hoog mogelijk.
Golven en wind
nemen toe. Af en toe verschijnen ook een 22 kts op de windmeter. Michiel zag ik
een tijd lang ver voor mij, dan ging hij over stag en zijn achterlicht was
verdwenen.
Om 5:38 had ik
het rode licht van de EZ20 aan bakboord. Omdat er nog steeds poweralarms
afgingen, heb ik GPS en PC uitgezet om alles op nieuw te starten. Tevens heb ik
ook de batterijen van de handGPS vernieuwd. Om niet helemaal blind door het
duister te varen heb ik de boordGPS aan gezet en vervolg mij positie nu op het
grote scherm binnen. Mijn doel was om in ieder geval de handGPS weer werkend te
krijgen, zodat ik mijn positie via de PC kon volgen. Als volgende
veiligheidsmaatregel beslot ik niet meer de koerslijn te volgen maar bij de
boeien te blijven om via die weg ook naar Medemblik te komen.
Dus ik ging
over stag, door de vaargeul heen en nog eens over stag weer richting noorden.
Om 6:25 had ik
de PC en het handGPS weer in de lucht. Mijn snelheid was rond 4 knopen. Omdat ik
de fok ook ingekort had, en de snelheid voor die wind eerder aan de lage kant
was, heb ik de fok weer uit gerold. Dat schelde meteen een knoop.
De wind draait
iets van NW naar WNW, en ik kan hoger op. Ik stuur nu op de EL-A, een geel/wit
licht ca. halverwege mijn positie
en het Vrouwenzand. Om 7:11 draait de wind nog meer, en ik kan de koers
evenwijdig aan de koerslijn varen. Om 7:49 ga ik over stag. Ca. een mijl voor
het Vrouwenzand. Mijn doel is om onder de visgronden, die ik al op de eerste dag
heb leren kennen, naar Medemblik door te steken en van daar uit de V15 aan te
lopen.
Dag 4 – Ochtend spektakel
Het wordt
licht. Bij de EZ2 kruis ik de vaargeul en ga op twee molens af die voor
Oosterdijk in de zon glinsteren. Helaas is de wind verder naar westen gedraaid
zodat ik verder zuidelijk uitkwam als ik had gewild. – Een extra slag dus.
Michiel is intussen ook bij de vaargeul aangekomen en ligt ca 1,5 mijl achter
mij. Ik neem een foto van de prachtige ochtendlucht. Het is 8:42, 5 knopen
onveranderd.
Boven
Andijk ruimt de wind weer en gaat terug naar WNW. Met eitje bakken word het
vandaag niks. Broodje pindakaas, thee en dat was het. Om 9:55 over stag om op
hoogde van de V15 te komen. Om 10:17 weer over stag en af richting V15. De zon
wordt warmer en het winterpak kan uit. Ondanks de wind is het lekker in de kuip.
Na al de
verhalen was ik al benieuwd hoe moeilijk het zal zijn de V15 te vinden. Ik had
geluk. Van het oosten komend en een donkere onweersbui voor mij, glansde de gele
paal al op een mijl zichtbaar in de zon. Ik zat er bijna goed voor. Hoe dichter
ik bij de boei kwam, hoe meer boten te zien waren. De hele ochtend misschien
twee en nu minstens vijf - zes. Die waren vast gisteren nog doorgegaan en vanuit
Medemblik gestart.
Vlak
voor mij was Bart Smulders met de Bondi II bij de boei. Ik ga de boei iets
voorbij en om 10:37 over stag. Om 10:40 wordt de boei voor het nageslacht op de
foto gebannen.
Verder gaat
het als een trein. Iets meer dan halve wind, 4,5 tot 5,9. Ik haal het reef eruit
en rol de fok helemaal uit. De snelheid wordt 6,4 tot 7,3. De wind legt ook nog
iets toe en de VZ1 vliegt op mij af. Al het rekenwerk van hoe veel mijlen te
gaan en wanneer dan waar, heb ik overboord gezet. Lelystad was het doel en alles
andere telt niet. Om 11:45 was ik bij de VZ1.
Foto,
zeilen aantrekken en in volle zonneschijn verder naar Makkum. Ik had een goede
bui (nog) en vond de drukte op het water best spectaculair. Ik word ingehaald
door de “Content” en er komt een redelijke onweersbui aan. Ik loop tussen
5,0 en 5,8 knopen door het water, en vind behoorlijk veel doek te hebben staan
voor die wind. Als er nu nog windstoten van die bui aankomen …
Dat vond ik wat minder en begon de fok iets in te rollen en het grootzeil
te reven. Bijna natuurlijk, bleef de reeflijn weer hangen en ik hees het
grootzeil weer omhoog om de reeflijn vrij te krijgen. Midden in dit geëmmer
begonnen de windstoten. Als eerst vloog mij pet overboord – nota bene de
SOLOzeil pet die ik net gekregen heb, en waar ik zo trots op was, en dan zwaaide
de giek als bezeten naar de andere kant. Ik kon nog net op tijd bukken, anders
was mijn hoofd de pet achterna gegaan. Het grootzeil flapperde en makte een hels
lawaai, intussen ging ik alleen op de fok verder. Nadat het grootzeil weer iets
gehesen was liep ik naar voren om de lijn weer vrij te krijgen en trok de
reeflijn aan. Het lukte verder allemaal, alleen ik had zowel hoogde, als ook mij
200myls solo pet verloren. Het ging alles zo vlug, dat ik niet eens tijd had om
te kijken waar die terechtkwam omdat de giek erachter aan kwam. – ik was er niet
vrolijk.
De hagelbui
die los kwam was ook niet zuinig. Ik moest met een hand mijn ogen beschermen
omdat het gewoon zeer deed. De bui duurde ca 20 min en daarna lachte de zon weer
als of er niets aan de hand geweest was. Alleen kouder was het, en de golven
waren wat hoger.
Omdat de snelheid op 3 knopen terug
liep haalde ik het reef weer eruit en besloot bij de volgende buien niet meer te
reven.
Dag 4 – Al ziet men kerk en
toren staan ….
Kon ik in
begin na de VZ1 de richting naar Makkum nog enigszins houden, moest ik nu
afvallen en kwam steeds dichter langs Stavoren. Op het water was het nu druk.
Veel waren richting Makkum onderweg, een grote groep was richting Breezanddijk
te zien en uit Stavoren liepen een aantal Platbodems die kennelijk ook een race
hadden of met enige bezetenheid van de prachtige onweersbuien op het water
wilden genieten.
Ik had net mij
blik op de witten gebouwen van Makkum gericht, die in de zon glansden, toen ik
voor mij hard geschreeuw hoorde, ik keek maar zag niets, ik keek onder het
voorzeil, kwam er op twee bootslengtes afstand in volle vaart een platbodem op
mijn mast af. Ik gooi het grootzeil los en draai af. Nog net op tijd en zijn
giek ging een meter langs mijn zaligen heen. -
Daarbij had ik
nog geluk dat hij niet ook probeerde af te vallen.
That was close. Daarbij
had hij nog voorvaart ook, want ik kwam over stuurboord en hij over bakboord. Ik
was het niet meer gewend om met zo velen op het water te zijn. De schrik zat
erin.
Het
volgende half uur bleef ik aan lij zitten en staarde onder het voorzeil door
naar de witten gebouwen die ik wilde aansturen. Ik merkte dat ik het niet zal
halen en zocht een geëigende gelegenheid om over stag te gaan. Zal niet zo
moeilijk zijn kan men menen, maar er was net een wedstrijd bezig. (de grote
groep boten die ik daarnet nog in richting Breezanddijk heb gezien) En ze hadden
met z’n allen besloten om koers op mij te nemen. Ik voelde me net de schaatser
in de Delta Lloyd reclame op die alle ijshockeyspelers tegelijk afkomen. Ik voer
door tot de mesten mij achter gepasseerd hadden en ging dan pas over stag.
Afgeleid door
de zeilwedstrijd had ik niet op de wind gelet en had achteraf bekeken beter door
kunnen gaan. Maar alas. Ik kruiste de koerslijn en ging er nog een stuk overheen
om daarna in een klap naar de VF4 boei te komen. 14:35 ging ik dan over stag
richting Kornwerderzand – dacht ik. Makte ik tot nu toe tussen de 5,3 en 6
knopen, het word nu 3,6 3,2 2,2 1,6 op. Niets meer. Wind weg. Pleitos. Zo
helemaal absoluut niets. De golven waren er wel, en behalve een schitterende
regenboog over de afsluitdijk niets bijzonders te herkennen. Maar kennelijk was
de onweersbui die er nu uit het noordwesten aan kwam alle kracht aan het
verzamelen om straks in volle sterkte los te barsten. Zal ik nu toch reven of
niet? Nu is er nog tijd. Na ik laat het zo als het is. Zal niet zo erg worden.
Er gebeurt nog
niets. Ook de boten in mijn beurt (halve mijl van mij weg) staan alle kanten
uit.
Laat ik voor de zekerheid de fok iets inrollen. Ik was er net me klaar daar kwam
die. 5kts, 11kts, 17kts, de boot ging meteen op zij liggen en makte eerst
nauwelijks vaart. 19kts, 21kts het begint nu ook als gek te hagelen. Ik kan de
instrumenten boven het luik nauwelijks zien. 25kts, 27kts, ik dacht, shit dat
moet toch ook weer minder worden, 29kts het water komt over het gangbord heen en
ik maak 6 knopen, maar het had wat mij betreft nu best minder kunnen zijn.
Het
duurde ca 10 minuten maar leek uren. De wind wordt minder, 22kts. Dat voelt als
een verademing. Ik trek het grootzijl weer strakker, dat ik iets losser gemaakt
had om minder luchtweerstand te bieden. De hagel doet nog zeer, maar het wordt
ook iets lichter. Gelukkig had ik voor zulke gelegenheden een skibril mee –
maar die lag binnen op de bank.
Toen de hagel
in regen overging, viel ook de wind terug op eerst 17kts en dan 15kts. Goed
nieuws. Het slechte nieuws was, dat de wind naar noorden gedraaid was, en de
hele uitstap om hoogde te winnen voor noppes was, omdat ik, met de aanliggende
wind, Makkum weer bij verte niet zal halen. Om 15:30 bedacht zich de wind en
draaide terug naar NW en ik kon evenwijdig aan de koerslijn verder gaan. Helaas
te ver afgedreven, zodat ik een mijl voor de VF4 nog een slag moest maken. Vlak
achter mij kwam de Passie langs de rode staken die dit spektakel kennelijk
dichter bij kust heeft meegemaakt. Twee andere 200mylers kwamen in de vaargeul
naar de VF4 toe en hoefden geen slag meer te maken.
Dag 4 – Terug naar de stal
Om 16:15 was
het dan zover. Ik had het noordelijkste punt van deze reis bereikt. Trotse foto
van de boei gemaakt, en weg richting Hindelopen. Met ruime wind liep het wat
minder hard, 2,7 tot 3,2 knopen, maar de stuurautomaat kon weer aan. Oh nee - ik
heb nog het toplicht branden. Snel uit. In de hektik van de strijd was ik
vanochtend vergeten het toplicht uit te zetten. Ja hoor, de spanning is weer
behoorlijk laag. Ik twijfel of ik de stuurautomaat wel aan zou laten, maar doe
het even toch. Eerst iets eten, een biertje en omkleden. Ik was door en door
nat.
Ca. een
kwartier na de boei, ik had net een van mijn dochters aan de telefoon, kwam Kees
Riemer met zijn “Poespas” tegemoet op weg naar de VF4. De wind draaide weer
iets westelijker en kwam voller op de zeilen. De snelheid liep goed 6,0 tot 6,5
met uitschieters naar 7,0 knopen. Het leek als of de boot niets liever dan naar
huis wilde. – Ik had er niets op tegen.
Om 17:55 de H2
bij Hindelopen gefotografeerd, en met halve wind ging het verder. 6,3 was het
minimum. Da’s lekker. Ik heb van de stuurautomaat over genomen en genot de
speed. De wind was te hard om de halfwinder uit te pakken. En goed ook, want ik
liep er nu twee keer uit het roer. Net toen ik de fok iets wilde inrollen kwam
er weer een windstoot en de boot helde over. Weer water over het gangpad heen.
Ik haalde de voorschoot van de lier los om meer lijn te geven maar de druk was
zo groot, dat de voorschoot in zijn geheel van de lier afliep en door omlenkrol
en lijoog verdween. Dit suffende geluid hoorde ik ook aan de andere kant en mijn
fok, geheel en al met voorschoten, waaide als een woedende vlag aan het
voorstag.
Ik gaf het grootzeil ruimte om de boot weer recht op te zetten en rolde de fok
helemaal in om scheuren te voorkomen. Beide voorschoten verdwenen naast de boot
in het water.
Wat nu? De
regen is ook weer heviger geworden, en ik wilde de stuurautomaat niet gebruiken
zolang het nog zo te keer gaat. (goed dat ik net droge spullen aangetrokken had,
want die waren nu ook meteen weer nat). Ik vond het even niet leuk. Hoe krijg ik
de schoten uit het water zonder het stuur los te laten? – Niet. Ik voer gewoon
nog een kwartier door tot de wind iets minder werd, zette de stuurautomaat weer
aan en ging over het natte dek naar voren om de schoten binnen te halen en te
ontrafelen. Ze hadden zich als twee slangen over de hele lengte in elkaar
gedraaid.
Het is 18:33
en de toestanden zijn weer normaal. Wij passeren net Stavoren. Michiel, waar ik
na de H2 boei van was weggelopen, is met al mijn escapades weer ingelopen en
ligt nu een aantal bootslengtes voor mij. De snelheid was nog steeds 5 tot 6
knopen. Achter liggen heel ver weg nog een paar boten, ik vermoede Kees Riemer
en nog twee andere in de beurt van de H2 in Hindelopen.
Zo’n
anderhalf mijl na Stavoren begon de wind in te zakken. De snelheid liep terug
naar eerst 4 tot 5 en wat later naar 3 tot 4 knopen. Om 19:16 hadden wij de ST1
bereikt. Met de verandering van de koers bij die boei kwam de wind bijna van
achteren en de snelheid liep terug naar 2,4 2,0 1,6 0.
0, dat had ik
toch al eens eerder vandaag? Nu is nul door het water bij wind van achteren nog
altijd goed voor een kleine beweging maar nul over grond vond ik niet al te rap.
Het moet aan deze boeien liggen, want op de 2e en 3e dag
had ik hier ook een race met groene algen gehouden en heel soms ook gewonnen.
Maar vandaag niet. De golven staan er nog steeds en met ieder golf slaat de giek
tegen de mast als of iemand met een grote hamer de boot bewerkt.
De giek vast
binden hielp ook niet. Ik moest ze gewoon met de handen vasthouden om nog een
beetje boot over te houden.
Van de ST1 tot de VZ4 (ca. 1 mijl) had ik 31 minuten over gedaan (een minuut langer dan gisteren naar Urk – was dat gisteren of een week geleden??) Het begint donker te worden. Ik wacht met het aanzetten van het toplicht zo lang mogelijk. Bij de VZ4 staat het rode licht al aan. Michiel dobbert vooruit. Door het water 0, over grond nu 1,8 knopen. A hell race.
Kwart voor
acht, het is al donker, komt een zachte bries op. 3,5 over grond, maar de
vreugde duurde niet lang. 10 minuten later was het weer over. Dit spel van
zuchtje aan zuchtje af duurde ca. tot 20:20 en vanaf halfnegen kwam die weer in
volle sterkte terug. 4,8 5,0 6,0 5,5 en de snelheid bleef op peil.
Ik had in de
tussentijd alle systemen weer uitgezet, dit keer ook de navigatieverlichting en
de verlichting van de PC. Ik kon de route wel tracken maar niet zien waar ik
was. Ik wilde dat voor noodgevallen bewaren mocht ik echt verdwalen. Navigatie
dan maar weer met de hand en de kaart. En dan was daar ook nog Michiel. Die had
wel nog alle systemen up en running. Ik haalde hem in en bleef op zijn lij kant.
Iedere keer dat ik hem inhaalde bleef ik in zijn windschaduw hangen en viel weer
iets terug. Zo ging ik naast hem de hele tocht tot aan de EZ21 bij Lelystad toe.
Bij
mij was al lang alles donker, alleen het toplicht deed het nog. De navigatie
verlichting had ik uitgedaan om van de continue powerarlarm af te zijn, die alle
tien seconde erg irritant afgegaan was. Om 21:00 had ik de PC en de omvormer ook
uit gezet en was nu ontdaan van ieder techniek. Een gevolg daarvan was, dat ik
nu in de kuip gevangen en aan de helmstock geketend was tot dat de zeilen weer
naar beneden gaan.
Het was
donker,
geen maan, de sterren kwamen eruit, prachtig. Als geluid was allen het bugwater
te horen en af en toe een schreeuw van een vogel, die als je maar lang genoeg
door het donker gevaren hebt, net op een kinderstem lijkt die iets wil
vertellen.
– Of was nu de tijd gekomen om langzaam maar zeker gek te worden? Met de zicht
was het er ook al niet meer zo best. Ik begon dingen te zien die er kennelijk
niet waren. Zo zag ik tegenover het volgende rode licht iets in het water
schemerig verlicht. Het was groot van omtrek maar geen boot, een soort toren,
maar toren kon het niet zijn midden op het water. Dit hield mij toch zo’n
kwartier bezig. Ook de SOLO-wimpel liet mij schrikken, ondanks ik echt geen
schriknatuur ben. Ik voelde iets op mijn schouders en toen ik omkeek zag ik de
weerschijn van Michiel’s achterlicht in mijn achterstag. Even leek het als of
er iemand achter mij stond. – zie ik ze al vliegen??
Dag 4 – En turbulente
aankomst
De volgende
twee uur gebeurde niets opwindends, de wind had nog aangetrokken en we schoten
met 6,5 op de EZ21 af. Urk was goed verlicht en heel duidelijk te zien, maar
welk groen licht voor ons nu de EZ12 was, was niet zo één twee drie te zien.
Ik keek weliswaar vaker op de kaart maar kon er niet wijzer van worden, zeker
omdat ik ook niet precies wist waar ik was.
Door de wind
was ik nog eens uit het roer gelopen en door de windschaduw van mijn navigator
heen gebroken. Met iets meer
snelheid, was ik iets voor de Passie bij de boei.
Het is 22:55.
Om het foto niet te verpesten zet ik mijn bril af, en mik door de kleine zoeker.
Yes, ik ben er. De foto staat erop en ik kan de zeilen laten zakken. Tijdens de
rit viel het niet op maar de golven waren behoorlijk. Het voorzeil inrollen was
al moeilijk maar nu het grootzeil, ik draai in de wind en laat het grootzeil
zakken, zet de motor aan en word een paar keer op de kuipbank geslingerd. Ik
loop snel naar binnen om de navigatieverlichting weer aan te zetten en kruip op
allen vieren naar voren om het grootzeil vast te maken. Terug in de kuip word ik
weer op de bank geslingerd. Ik trek de grootschoot aan om het zwaaien van de
giek te minderen, toen bij de volgende golf de kraanlijn uit de klem schot en de
giek met mij eronder op het gangbord sloeg. Goed dat ik aan de lijflijn hing. Mijn
elleboog deed zeer, zo als de pink van mijn rechte hand.
Ik zette de
stuurautomaat vast en vertrok richting Lelystad. Toen ik de GPS wilde aflezen
miste ik mijn bril. Die lag waarschijnlijk nog buiten op de bank. Juist ze lag
er nog. Maar de vorm was lichtelijk veranderd. Mijn gezicht paste er niet meer
achter – te plat. Het glas was wel heel, maar het frame totaal stuk. Nu had ik
weer licht en werkende instrumenten en zag nog niets. – zonder bril kon ik ze
niet aflezen.
Ietwat
ontrafeld (zonder bril en zonder giek) ging het richting Lelystad. In de haven
begon op het late uur nog een speurtocht naar de ingang van de sluis. Met z’n
drieën voeren we alle hoeken van de haven af voor dat we allen om half een in
de sluis van Lelystad konden schutten.
Na de sluis
zochten we een plek in de haven op. Of het nu aan de sluis lag, of dat de wind
ook moe was – het was windstil. Aan een doorvaren was nu toch niet meer te
denken. Behalve dat, moest ik eerst nog die giek weer op z’n plek zien te
krijgen. Iets na 1 uur ’s nachts lagen we in de haven afgemeerd. De reparaties
wilde ik dan morgen voor vertrek doen. Dood moe viel ik in bed wetend, dat in
twee uur weer de wekker zal gaan om op tijd weer op pad te zijn.